398 – Chuyện trùng tu di tích & lời hứa của ngành văn hóa

Trùng tu di tích sẽ không còn sai lầm?

(Toquoc)- Việc trùng tu di tích ở Việt Nam sẽ không còn những sai lầm như từng xảy ra với trùng tu thành Nhà Mạc, thành Sơn Tây.
 
Đình Chu Quyến- công trình được giải thưởng Lớn về bảo tồn di sản năm 2010 tại Hội nghị của Hiệp hội KTS Quốc tế (UIA)
Dự án trùng tu đình Chu Quyến (xã Chu Minh, huyện Ba Vì, HN) đoạt giải Lớn về bảo tồn di sản năm 2010 tại Hội nghị của Hiệp hội KTS Quốc tế (UIA) khu vực châu Á- Thái Bình Dương làm nức lòng người làm công tác bảo tồn, trùng tu Di sản trong nước. Đây là một bằng chứng khẳng định công tác trùng tu di tích ở Việt Nam đã và đang được thực hiện bài bản và đúng quy trình. Và nếu được thực hiện tốt, rồi đây, việc trùng tu di tích ở Việt Nam sẽ không còn những sai lầm như từng xảy ra với thành Nhà Mạc, thành Sơn Tây.
Chúng tôi có dịp trò chuyện cùng KTS Lê Thành Vinh, Viện trưởng Viện Bảo tồn di tích- tác giả của dự án trùng tu đình Chu Quyến.
+ Lần đầu tiên Việt Nam giành giải thưởng Lớn tầm quốc tế về trùng tu di tích, ông có thể cho biết đôi chút về dự án trùng tu công trình đình Chu Quyến?
– Đình Chu Quyến là một ngôi đình cổ được xây dựng từ thế kỷ 17, tiêu biểu cho kiến trúc Việt Nam với cấu trúc gỗ, rất tiêu biểu cộng với các yếu tố truyền thống tạo ra hình ảnh di sản Việt Nam rất gần gũi với làng quê. Khi được giao trùng tu lại di tích này, chúng tôi đã nghiên cứu toàn diện, kỹ lưỡng về di tích và được tổ chức thi công theo một quy trình khoa học nghiêm ngặt và tiến hành trùng tu trong thời gian ba năm, riêng khảo sát đã mất một năm rưỡi nhằm hiểu rõ đặc trưng của kiến trúc, để khi can thiệp vào di tích cũng giảm thiểu những tác động trực tiếp. Bằng các phương thức kỹ thuật hiện nay, về cơ bản những thứ thành phần nguyên gốc không hư hỏng đều được giữ lại để giữ nguyên dấu ấn lịch sử, màu thời gian cho công trình đó, giảm thiểu những tác động hủy hoại từ môi trường, thiên nhiên… nhưng điều quan trọng là làm sao giữ được những dấu ấn lịch sử in lại trên công trình đó để lưu truyền cho thế hệ sau.
Đây là dự án có sự tham gia liên ngành, từ bộ phận chuyên nghiên cứu về lịch sử, kiến trúc xây dựng, cấu trúc vật liệu, kết hợp với viện nhiệt đới nhằm tìm ra cách ứng xử với những di tích sao cho tốt nhất. Theo UIA, công trình Chu Quyến được đánh giá rất cao với những yếu tố như: Bản thân đó là biểu tượng đặc thù của kiến trúc châu Á, thứ hai là nó bị xuống cấp nặng và quan điểm của những người trùng tu đưa ra rất là đúng với những ý kiến của các chuyên gia trên thế giới.
+ Việt Nam đã mắc nhiều sai lầm trong công tác trùng tu di tích, liệu quy chuẩn công trình Chu Quyến có được áp dụng cho các công trình khác, thưa ông?
Giải thưởng có ý nghĩa lớn nhằm khuyến khích những người làm công tác trùng tu ở Việt Nam. Qua đó có thể thấy được rằng nếu chúng ta tiếp cận với công tác trùng tu một cách bài bản, nghiêm túc thì hoàn toàn có thể đáp ứng được công cuộc bảo tồn di sản và đưa ra những quy chuẩn chính xác trong việc trùng tu. Bộ VH, TT&DL cũng đã giao cho chúng tôi phải văn bản hoá những quy chuẩn đã thực hiện có kết quả để trở thành quy định và hướng đẫn cho những công trình sau.
+ Nhưng với quá trình thực hiện hết sức nghiêm ngặt và công phu như vậy, liệu các quy chuẩn đặt ra có được các đơn vị trùng tu thực hiện?
– Đây cũng là lo lắng của chúng tôi. Hiện nhiều công trình trùng tu không được như ý muốn vì có hai xu hướng: thứ nhất là khi trùng tu nhiều người thường muốn to đẹp, hoành tráng hơn, đưa nhiều yếu tố mới vào di tích. Thứ hai là đội ngũ làm trùng tu không có kiến thức về trùng tu, thậm chí nhiều đơn vị chỉ là những công ty xây dựng bình thường, không có kiến thức, thực tế, chuyên nghiệp về bảo tồn.
Thực tế đội ngũ làm trùng tu rất ít, mỏng mà nhu cầu trùng tu thì nhiều… Nếu nói sòng phẳng ra, làm trùng tu mất nhiều công sức, phải nghiên cứu sâu trong khi thù lao cũng không cao hơn so với những người làm xây dựng cơ bản, chính vì vậy mà đội ngũ làm trùng tu rất ít
+ Nhưng không ít đơn vị đặt lợi nhuận lên đầu trong công tác trùng tu, khiến việc trùng tu di tích trở thành xây mới?
– Đó là điều đã nhiều lần tôi lên tiếng. Nhiều nơi vẫn đánh đồng trùng tu di tích với xây dựng cơ bản, nhiều đơn vị coi đây là cơ hội kiếm lợi nhuận, tất nhiên họ cũng phải đầu tư để tái sản xuất… nhưng giá trị từ các công trình di tích, giá trị văn hóa tạo cơ sở, nền tảng cho sự phát triển đất nước, chính vì vậy nên đôi khi có những chỗ vì lợi nhuận ấy, họ làm theo những phương án, giải pháp nào đấy để hưởng lợi nhiều hơn. Làm nghề này có tâm không đủ, phải có trình độ, có nghề mới làm trùng tu tốt hơn được… Thực tế, nhiều đơn vị rất ngại mời chúng tôi làm vì sẽ mất thời gian, khó và lợi nhuận không cao.
Ông Lê Thành Vinh: Trùng tu sai phải bị phạt (Ảnh: Hà An)
+ Theo ông, có cách nào để công tác trùng tu di tích được thực hiện theo đúng nghĩa của nó?
– Theo tôi, tiến tới phải giám sát trùng tu nhiều hơn, có những chế tài và đánh giá những kết quả sau khi trùng tu một cách khắt khe. Hiện nhiều công trình trùng tu bị hỏng nhưng không ai bị tổn hại gì, họ sẵn sàng tiếp tục làm sai như vậy.
Chúng ta phải coi đó là vi phạm Luật Di sản và có xử phạt, phải có chế tài cụ thể để lần sau họ không làm gì nữa. Ở các nước có đội ngũ thanh tra di tích riêng, họ là những người am hiểu sâu về ngành nên thanh tra rất đúng… Cùng với công tác thanh, kiểm tra là đào tạo đội ngũ trùng tu chuyên nghiệp, hiện Viện Bảo tồn di tích đã mở ra hai khóa đào tạo thí điểm, dành cho các kiến trúc sư và những người đang làm trong công tác trùng tu, sau đó mới mở rộng đội ngũ này…
+ Xin cảm ơn ông!
Ngày 27/10, thêm một dự án do Viện Bảo tồn Di tích thực hiện cũng được hoàn thành đó là công trình trùng tu di tích Ô Quan Chưởng. Theo công nghệ xử lý của Viện, các rêu phong trên các viên gạch tường của Ô Quan Chương được xử lý sạch mà vẫn giữ được nguyên vẹn những nét cổ kính.

Hà An (thực hiện)

________

P/S:

“Bỗng dưng muốn khóc” với thành Nhà Mạc ở Tuyên Quang

Nguyễn Thúy Quỳnh

Lần đầu tôi đến Tuyên Quang là năm 1987. Quyên chở tôi bằng xe đạp đi qua tường thành rêu phong khuất lấp sau những rễ si tua tủa đầy vẻ cổ kính, kiêu hãnh giới thiệu: Thành nhà Mạc đấy!

Quyên sinh ra và lớn lên ở Tuyên nên tự hào về cái thị xã xinh đẹp này lắm. Mà hình như tất cả những người Tuyên tôi gặp đều giống Quyên. Thành nhà Mạc là một phần niềm tự hào của họ.
Thành nhà Mạc ở Tuyên Quang được xây dựng từ thời nhà Mạc vào khoảng năm 1552, còn gọi là thành Tuyên Quang. Thành được xem là một biểu tượng lịch sử của vùng đất Tuyên Quang, được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.
Những năm sau đó, tôi còn nhiều dịp trở lại thị xã Tuyên Quang, và nhìn thành nhà Mạc với cái nhìn của bạn tôi, thành kính ngưỡng mộ một thời lịch sử mà nhờ nó một phần của cái thị xã bé nhỏ này có một cái tên rất ấn tượng: Thành Tuyên.
Hôm qua trở lại, tôi và những người cùng đi bất ngờ đến sửng sốt trước cái vật thể này:

Được biết chúng là một phần của công trình tôn tạo trị giá 9,8 tỉ đồng từ nguồn vốn của Chương trình mục tiêu Quốc gia về văn hóa do Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch cấp. Sau nhiều tháng thi công, đã kịp chào mừng thị xã Tuyên Quang được nâng cấp lên thành phố, tháng 7 vừa qua.
Mấy văn nghệ sĩ Tuyên Quang đi cùng gọi là cái lò gạch. Dấu ấn cổ kính nhất của thành Tuyên hơn 450 năm tuổi bây giờ là cái “lò gạch” 1 tuổi.
Bao giờ được 450 năm nữa để nó bằng tuổi nó của… năm ngoái?
Quyên bây giờ theo chồng, không còn ở Tuyên nữa. Lướt blog của mình, nhìn thấy mấy cái ảnh này, Quyên có “bỗng dưng muốn khóc” không nhỉ? (xin lỗi nhé, lười nghĩ nên mượn cụm từ này!)
Chả lẽ tại mình dân trí thấp nên nhìn gà hóa cuốc thế, vì người ta bỏ gần chục tỉ chắc phải dự án dự iếc ngon lành lắm, chứ di tích quốc gia, ngân sách nhà nước, niềm tự hào của địa phương… có phải chuyện “oẳn tù tì ra cái gì ra… cái lò” đâu.
Chẳng biết hay dở, đúng sai thế nào… Chỉ thấy mình “bỗng dưng” muốn… post cho Quyên xem!

* * * *

Một số hình ảnh về thành cổ Sơn Tây

Kiến trúc chính bên trong, nhìn từ trên vọng lâu phía cửa Tiền vào: Đoan Môn, sân chầu, điện Kính Thiên.

Tập tin:Bên trong thành cổ Sơn Tây.jpg

Cột cờ (vọng lâu) và hồ nước (ao sen bên phải), các công trình kiến trúc ngay phía cửa Tiền
 Tập tin:Prise de Son Tay.jpg
 Bức họa cuộc tấn công thành cổ Sơn Tây của quân Pháp
Cửa Hậu (Bắc)
  Cửa Tiền (Nam)  
 Cửa Hữu (Tây)
 Vọng Cung được xây lại 
_____________________  
Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Gocomay's Blog

Con tằm đến thác vẫn còn vương tơ

%d bloggers like this: